Otizm belirtileri erken çocukluk döneminde ortaya çıkabilir; ancak belirtilerin biçimi ve belirginliği çocuklar arasında değişir. Tek bir belirti otizm tanısı anlamına gelmez. Değerlendirmede sosyal iletişim özellikleri, tekrarlayıcı davranış/ilgi örüntüleri ve gelişim öyküsü birlikte ele alınır (NICE, 2011/2026; Hyman et al., 2020).
Erken çocuklukta dikkat çeken özellikler
Erken dönemde dikkati çeken özellikler arasında isme tepkinin sınırlı olması, göz teması ve bakış paylaşımının azlığı, ortak dikkatin gelişiminde güçlük, jestlerin sınırlı kullanımı, sosyal etkileşimde farklılıklar, tekrarlayıcı hareketler veya oyun örüntüleri ve duyusal uyaranlara sıra dışı tepkiler yer alabilir.
Konuşma gecikmesi ve otizm arasındaki ilişki
Konuşmanın gecikmesi otizmde görülebilir ancak her konuşma gecikmesi otizm değildir. Benzer şekilde otizmli bazı çocukların konuşması zamanında gelişebilir. Bu nedenle konuşma gecikmesi olduğunda işitme, dil gelişimi, sosyal iletişim ve genel gelişimin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Dil ve sosyal becerilerde gerileme
Daha önce kazanılmış dil veya sosyal becerilerin kaybı özellikle önemlidir ve profesyonel değerlendirme gerektirir. Ebeveynlerin gelişimle ilgili kaygıları ciddiye alınmalı; “biraz daha bekleyelim” yaklaşımı yerine uygun gelişimsel değerlendirme yapılmalıdır (NICE, 2011/2026).
Kaynaklar
- Hyman, S. L., Levy, S. E., & Myers, S. M. (2020). Identification, evaluation, and management of children with autism spectrum disorder. Pediatrics, 145(1), e20193447. https://doi.org/10.1542/peds.2019-3447
- National Institute for Health and Care Excellence. (2011, updated 2026). Autism spectrum disorder in under 19s: Recognition, referral and diagnosis (CG128). https://www.nice.org.uk/guidance/cg128
- American Speech-Language-Hearing Association. (n.d.). Autism and autism spectrum disorder [Practice portal]. Retrieved September 28, 2026, from https://www.asha.org/practice-portal/clinical-topics/autism/
Son güncelleme: 28 Eylül 2026